Onderhoud van de Ketting

Voor een correct onderhoud van de ketting is het essentieel eerst vast te stellen met welk type ketting de motorfiets is uitgerust.

Open kettingen

Een open ketting is de meest eenvoudige en traditionele kettingvariant die in de motorsport en op wegmotoren wordt gebruikt. Dit type ketting vereist echter aanzienlijk meer onderhoud dan gesloten kettingen. Omdat een open ketting niet is voorzien van afdichtringen, blijft het smeermiddel minder goed op zijn plaats en kan vuil gemakkelijker binnendringen. Hierdoor moet een open ketting vaker worden gereinigd, gesmeerd en gecontroleerd op slijtage.

Toch heeft een open ketting, afhankelijk van het gebruik, enkele belangrijke voordelen. Vooral in de racerij wordt dit type ketting veel toegepast, omdat een open ketting minder interne wrijving heeft dan varianten met afdichtringen, zoals O- of X-ringkettingen. Minder wrijving betekent een directere krachtoverbrenging en dus een potentieel betere prestatie. Daarnaast zijn moderne gesloten kettingen niet altijd geschikt voor oudere motorfietsen; bij dergelijke machines werkt de originele, eenvoudigere open ketting vaak het best. Hoewel een ketting met minder onderhoud aantrekkelijk kan lijken, is het in veel gevallen verstandig om vast te houden aan het type ketting waarmee de motor oorspronkelijk door de fabrikant werd uitgerust.

 

Kettingen met een O-ring

Een O-ringketting vergt minder onderhoud dan een open ketting. Tussen de schalmen en rollen van de schakels bevinden zich kleine rubberen O-ringen. Deze ringen houden het interne smeermiddel binnen de ketting en voorkomen dat vuil binnendringt. Hierdoor blijft de ketting langer soepel en gaan deze kettingen aanzienlijk langer mee dan open kettingen.

Hoewel een O-ringketting minder onderhoudsgevoelig is, blijft periodieke verzorging noodzakelijk. Na verloop van tijd kunnen O-ringen hun smeermiddel verliezen, waardoor ze uitdrogen, barsten of losraken. Het gebruik van een smeermiddel dat specifiek geschikt is voor O-ringkettingen vertraagt dit slijtageproces en verlengt de levensduur.

 

X – RINGKETTINGEN

Binnen de categorie afdichtringkettingen bestaan ook varianten zoals de X-ringketting. Deze is ontworpen om de wrijving verder te verminderen in vergelijking met een traditionele O-ringketting. De X-ring heeft een anders gevormd profiel, waardoor het contactoppervlak tussen de afdichtring en de kettingschakels kleiner is. Dit leidt tot minder wrijving, een soepelere werking en een nog langere levensduur.

Dankzij hun efficiëntere afdichting en verminderde wrijving worden X-ringkettingen vaak beschouwd als de ideale middenweg tussen prestatie en duurzaamheid.

Inleiding tot kettingonderhoud

Als motorrijder weet ik hoe belangrijk het is om mijn motor in topconditie te houden, niet alleen voor de prestaties, maar vooral voor mijn eigen veiligheid. Eén van de onderhoudstaken waar ik nooit op bespaar, is het correct spannen van de motorketting. Een goed afgestelde ketting zorgt ervoor dat zowel de ketting als de tandwielen langer meegaan en dat mijn motor soepel accelereert en strak reageert op elke beweging van mijn rechterpols.

Ik heb ook gemerkt dat een te losse ketting sneller slijt, lawaai maakt en zelfs gevaarlijke situaties kan veroorzaken. Daarom controleer ik regelmatig de spanning en stel ik die bij wanneer dat nodig is.

In dit artikel neem ik je stap voor stap mee in hoe ik mijn motorketting correct span, of het nu gaat om het monteren van een nieuwe ketting of het afstellen van een bestaande. Ik deel de signalen waaraan ik herken dat mijn ketting opnieuw gespannen moet worden, handige onderhoudstips en fouten die ik in het verleden heb gemaakt (en die jij hopelijk kunt vermijden).

Motorketting spannen

Wanneer moet je de ketting van je motorfiets spannen? Het antwoord is eenvoudig: zodra er te veel speling ontstaat. Maar hoe bepaal je of de ketting daadwerkelijk te los staat?

Je kunt dit controleren door in het midden van de ketting, tussen het voor- en achter-tandwiel, met de hand op en neer te bewegen. Beweegt de ketting meer dan de in het onderhoudshandboek voorgeschreven waarde (meestal rond de 12 mm, afhankelijk van het motormodel), dan is het tijd om de spanning bij te stellen.

Controleer daarom regelmatig de kettingspeling: volgens de intervallen in het onderhoudshandboek, vóór langere ritten en wanneer je merkt dat de ketting anders klinkt of anders aanvoelt. Zo voorkom je onnodige slijtage en zorg je voor een veilige en betrouwbare rijervaring.

Nieuwe ketting en tandwielen: wanneer vervangen en wat je moet doen

Voordat je begint met het afstellen van de ketting, controleer je altijd of de ketting en de tandwielen nog in goede staat zijn. Soms volstaat bijstellen niet meer en moet je onderdelen vervangen. Je vervangt de ketting wanneer je één of meer van de volgende tekenen ziet:

  • roest of corrosie;

  • stijve of geknikte schakels;

  • duidelijke overmatige rek van de ketting;

  • of wanneer de ketting onregelmatig over het tandwiel loopt en geluid maakt.

Controleer altijd ook de tandwielen. Zijn de tanden spits, gehaakt of ongelijk afgesleten, vervang dan de tandwielen tegelijk met de ketting. Ketting en tandwielen slijten samen in; een nieuwe ketting op versleten tandwielen veroorzaakt vroegtijdige slijtage en kan functionele problemen geven.

De  motorketting correct spannen

Wanneer je de ketting van je motorfiets afstelt, volg je bij voorkeur een vaste en nauwkeurige werkwijze. Onderstaande stappen helpen je om de ketting veilig en volgens de juiste specificaties te spannen.

  1. Parkeer de motor stabiel:
    Zet de motor op een vlakke ondergrond en plaats hem op de midden bok of een paddockstand, zodat het achterwiel vrij kan bewegen.
  2. Controleer de aanbevolen kettingspeling
    Raadpleeg het onderhoudshandboek van jouw motor om te bepalen welke speling is voorgeschreven.
  3. Meet de huidige speling
    Druk in het midden van de ketting, tussen voor- en achter-tandwiel, en meet met een liniaal of meetlint hoeveel de ketting op en neer beweegt.
  4. Vergelijk met de specificatie
    Ligt de gemeten speling buiten het aanbevolen bereik, dan ga je over tot afstellen.
  5. Achteras losmaken en stelbouten verstellen
    Maak de achterasmoer los en stel vervolgens de stelbouten aan beide zijden van de achter brug gelijkmatig bij. Dit zorgt ervoor dat het achterwiel recht blijft uitgelijnd.
  6. Speling opnieuw controleren
    Controleer na elke aanpassing de kettingspeling. Herhaal het proces totdat de spanning exact binnen de specificaties valt.
  7. Achteras vastzetten
    Draai de achterasmoer weer vast met het voorgeschreven aanhaalmoment uit het onderhoudshandboek.
  8. Laatste controle
    Controleer de kettingspeling opnieuw om zeker te zijn dat er niets is verschoven tijdens het vastzetten.
  9. Maak een korte testrit
    Let tijdens het rijden op eventuele bijgeluiden, trillingen of een klapperende ketting. Dit kan aangeven dat er toch nog een kleine afstelling nodig is.

Belangrijk detail

Span de ketting nooit te strak. Een te strakke ketting veroorzaakt onnodige slijtage aan zowel ketting als tandwielen en kan zelfs leiden tot schade aan de transmissie.

Daarnaast is het essentieel om de ketting regelmatig te reinigen en opnieuw te smeren. Controleer daarbij ook op overmatige rek in de schakels en op schakels die vastzitten of niet soepel meebewegen. Regelmatig onderhoud voorkomt voortijdige slijtage en zorgt voor een betrouwbare en soepele werking van de aandrijving.